İnsan gametlerinin ve embryolarının dondurulmasının tüp bebek pratiğinde
büyük önemi vardır. Tüp bebek uygulamalarında çoğul gebelik riskini en aza
indirmek için genel yaklaşım en fazla 3 embryo transfer etmektir. Bu durumda
akla gelen ilk soru elde edilen fazla embryoların ne şekilde
değerlendirileceğidir. Bu şekilde elde edilen fazla embryoların dondurulması
hastaya hem ekonomik hem de psikolojik bir avantaj sağlamaktadır. Ayrıca
dondurulan embryolar transfer edileceği zaman hasta herhangi bir tedaviye
gereksinim duymamaktadır. Embryo dondurma işlemi tüp bebek uygulamalarında
başarı şansını arttıran bir işlem olarak da değerlendirilebilir.
Embryo dondurma ve çözme işlemi, embryolar kimyasal maddelerle (kriyoprotektan)
dengelendikten sonra soğutulması ve -196 santigrad derecede sıvı nitrojen
içinde depolanması, çözüldükten sonra da krioprotektan ortamından
uzaklaştırılarak ileri gelişimi sağlamak için özel kültür ortamlarının içine
alınmasıdır. Her iki işlemde çok dikkatli yapılmalıdır. Hücre yapısının
korunabilmesi için hücrelerin düşük hızda su kaybetmeleri buna bağlı olarak
da yavaş soğutma yöntemi ile dondurulmaları sağlanmalıdır. Soğutma sırasında
medium içindeki saf su katılaşır ve sonuçta hücreye göre daha yoğun bir hal
alır. Ancak yavaş soğutma yöntemi ile ufak hacimler soğutulduğunda bu kez
aşırı soğuma oluşur ve solüsyon donma sıcaklığının altına kadar soğutulduğu
halde buz kristalleri oluşur. Bu işlem çok ani olur ise embryolar zarar
görür. Zarar görmeyi engellemek için seeding adı verilen bir teknik ile buz
kristalleri çok yavaş oluşturulur.
Rutin tüp bebek ve mikroenjeksiyon ugulamalarında embryo dondurma ile
gebelikoranları %15-25 arasında değişmektedir.Aynı siklusda gebelik elde
edebilmiş ve kalan embryolar dondurulmuş ise bu kez gebelikoranı %40 kadar
olmaktadır. Çiftlerden izin belgesi alınarak dondurulan embryolar Türkiye'de
1997 yılında yürürlüğe giren bir yasa ile 3 yıl boyunca sıvı nitrojen
içerisinde saklanabilmektedir.
Dondurma işleminin etkisini bir örnekle açıklayalım. Bir kadından aynı adet
döneminde 6 adet embryo elde edildiğini ve bunların 3 tanesinin transfer
edildiğini, kalan 3 tanesinin de dondurulduğunu farz edelim. Transfer edilen
embryolar ile tekiz gebelik elde edilmiş olsun. Bu bebek 40 hafta sonra
doğacaktır. Bebek 3 yaşına geldiğinde anne ve babası ikinci bir çocuğa karar
verdiğinde bu kez önceden dondurulmuş embryolar kullanılarak yeniden tekiz
gebelik elde edildiğini düşünün
