Doppler genel anlamda ultrason altında incelenen damar yatağının kan akımını
ve normaldışı bir dirençle karşı karşıya olup olmadığını belirleyen bir
testtir. Kalbin atım ve dolum fazında incelenen damar yatağındaki basınçlar
karşılaştırarak direnç belirlenir. Damarın inceleme esnasında ekranda
oluşturduğu dalga görüntüsü de damar yatağının önündeki direnç hakkında
bilgi verir. Obstetrik (gebelikle ilgili) uygulamalarda anneden bebeğe kan
götüren uteroplasental üniteyi değerlendirebileceği gibi, bebeğin kordonun
kan akımı konusunda bilgi verir.
Yüksek rizikolu gebeliklerin takibinin önemli bir parçasıdır.
Hangi durumlarda uygulanır?
Umbilikal arterdeki akım ölçümlerinin patolojik çıkması ya da anormal dalga
şekillerinin gözlenmesi bebekte ölçüm esnasında fetal distres varlığına
işaret edebileceği gibi bebekte gebeliğin ilerleyen dönemlerinde gelişme
geriliği (IUGG) ya da fetal distres gelişme riskinin arttığına işaret
edebilir. Ayrıca incelemedeki çeşitli patolojiler bebekteki bir kromozom
anomalisi varlığı konusunda şüphe uyandırabilir. Uterin arter dopplerinde
direnç artışı ya da dalga görünümünde anormallik (çentiklenme) ise anne
adayında gebeliğin ileri dönemlerinde preeklampsi gelişeceğini gösterebilir.
Bu haliyle umbilikal ve uterin arter doppler incelemeleri en sık
preeklampsili ve kronik hipertansiyonlu gebelerin izlenmesinde kullanılır.
Ayrıca kontrolsüz diabetli gebelerde, polihidramnioslu (bebeğin sıvısının
artması) ya da oligohidramnioslu (bebeğin sıvısının azalması) gebelerde,
fetuslardan birinde gelişim kusuru olan çoğul gebeliklerde yaklaşım biçimini
oluşturmakta yardımcı bir yöntem olarak kullanılabilir.
Bunun dışında 23.-24. gebelik haftalarında yapılan ayrıntılı ultrasonun bir
parçası olarak da, doppler uygulayan ekoller ve doktorlar vardır. Doppler
incelemesinin rutin olarak tüm gebelere uygulanmasının gerekli olup olmadığı
henüz açıklık kazanmış bir durum değildir.
Uygulanması

Gebeye yapılan rutin ultrason incelemesinden sonra önce sağlı sollu uterin
arterlerde, sonra da umbilikal (kordon) arterde doppler incelemesi yapılır.
Her iki uterin arterin akım değerleri, ikisi arasındaki matematiksel fark ve
görünüm şekilleri değerlendirilir. Umbilikal arterde de yine akım
değerlendirilir ve dalga şekli incelenir.
Yorumlanması
Doppler tanı koydurucu değil yönlendirici bir testtir. Patolojik akım
değerleri ya da anormal dalga görünümleri elde edildiğinde bebeğin diğer
iyilik hali testleriyle yakından değerlendirilmesi konusunda hassas olunması
gerektiğini gösterir. Bunun tek istisnası umbilikal arterde "ters akım"
denen bir durumun ortaya çıkmasıdır. Umbilikal arterde bu anormal dalga
şekli gözlendiğinde bebeğin karında ölme riski oldukça yüksektir ve acil
doğum gerekebilir.